Grezia zortzi urte ondoren

Abuztuaren 21ean Tsiprasek, gaur egungo Greziako lehen ministroa, finantza erreskatearen amaiera sinatu du. 

2010eko apirilean, orduan lehen ministro zen Yorgos Papandreu sozialistak, Nazioarteko Moneta Funtsari laguntza finantziarioa eskatu zion, lehen erreskatea eskatuz. Zortzi urte ondoren eurotaldeak azken erreskatea emango dio, laugarrena. Garrantzitsuena ordea, zorpetzearen zama arintzeko neurriak onartu dizkiotela da.

2018ko abuztuko akordioa historikoa izan da. Greziak jaso zuen lehen erreskateko zor handiena, ia 100.000 milioi euro, ordaintzen hasteko epea hamar urtez luzatu da, horrek esan nahi du 2022an ordaintzen hası beharrean 2032an hasiko dela. Horrekin batera Europako Banku Zentralak eta euroguneko beste banku zentralek Greziaren zorrarekin kobratzen dituzten interesen dirua bueltatuko diote Atenasi, 2022 urtera arte, 1.000 milioi inguru izango dira.

Azken hamarkadan greziar ekonomiak astindu bortitza jaso du. Hiru erreskate kateatu dituzte jarraian, eta 273.000 milioi mailegatu dizkiote euroguneko beste estatuek eta Nazioarteko Diru Funtsak. Trukean, gobernuak erreforma sakonak eta murrizketa gordinak egin ditu: langile publikoak kaleratu, soldatak jaitsi, pentsioak murriztu, pribatizazioak egin, negoziazio kolektiboa galdu eta zerga igoerak tartekatu dira.

Inpaktu soziala latza izan da: langabezia tasa %16 igo da azken hamarkadan, herritarren erosteko ahalmenak hondoa jo du, soldatak %30 erori dira, pobrezia egoeran bizi diren greziarren portzentajea bikoiztu egin da. Hartu behar izan zituzten neurriek adin tarte guztiak kolpatu dituzte : 2012. urtetik hona milioi erdi gaztek herrialdetik alde egin duten bitartean, pentsioak hamabi aldiz murriztu dira.

Kostalderik luzeena duen 13.herrialdea da Grezia, 1.400 irla dira eta Mediterraneo itsasoan kokagune estrategikoa du. Ez da kasualitatea, hirugarren erreskateak abian jarri duen pribatizazio prozesu erraldoiaren barruan herrialdeko dozena bat porturen salmenta aurreikusi izana. Honezkero esku pribatuetara pasatu dira portu nagusietako bi: Atenaseko  Pireo eta Salonikako portua. Lehena, Txinako enpresa publiko baten esku geratu da (COSCO) eta bigarrena  SEGT empresa taldearen esku  -bertan nagusi dira diru funts alemanak-. Datorren udazkenean itxiko dute Alexandroupoliseko portuaren salmenta: Turkiarekin duen lur mugatik oso gertu, gas naturalaren banaketaren mapan kokapen tentagarria du honek ere.

Hala ere, azken bi urtetan ekonomiak hobera egin du. Joan den urtean ekonomia %1,4 handitu zen, aurten %1,9 igotzea espero dute eta heldu den urtean %2,3. Superabita %4,2 izan zen erreskate programan agindutako %3,5etik gora eta langabezia tasa ere jatsi egin da.

Greziatik bidaiatxo bat egin ezkero argi ikusten dira hartutako neurri hauen ondorioak: langile publikoen "haserrea"; hoteletako jabeak ez daude ados ordaindu behar dituzten zerga altuekin, esate baterako, BEZa orokorra hemengoa baino hiru puntu altuagoa da; argi dago azken urteetan errepideetan ez dutela diru askorik inbertitu; nahiz eta jasotzen duen turismo kopurua handia izan aeroportuak, autobus publikoak etb. oso zaharkituta daude... Hala ere, oso herrialde ederra da!

Informazio-iturriak:
https://www.argia.eus/argia-astekaria/2612/itaka
https://www.bilbohiria.eus/9465
https://www.berria.eus/paperekoa/2014/014/001/2018-06-23/grezia_agur_erreskateari.htm
https://www.berria.eus/albisteak/112392/eurotaldeak_ez_du_luzatuko_greziaren_erreskatea.htm

UDAKO GASTUAK

Denok dakigunez, uda bukatu da eta horrekin batera lana, ikastola, unibertsitatea eta abar hasten dira. Errutinara bueltatzearekin batera gure dietari eta kontu korronteari errepasoa egiten diogu eta orduan konturatzen gara udan kasu askotan gutaz aprobetxatu egin direla.

Hasteko, uda dela eta gure buruak deskonektatu nahi du eta ez du argi eta garbi pentsatzen, horregatik kaleko postuetan edo hondartzako postuetan neguan edo urteko beste edozein momentutan garestiegia irudituko zitzaiguna, udan ordaintzen dugu.

Urtean zehar, txamarra edo jertse bat erosi behar badugu bata ala bestea aukeratuko genuke, kontuan hartuz aukera-kostua bat erosten badut, ezingo dute bestea erosi, baino berriz ere, uda dela eta gastatzen dugun dirua ez dugu kontuan hartzen eta biak erosten ditugu, gerora horrek ondorioak ditu. Gastuak alde batera utzita, familiaren batek bidaia bat egiteko dirurik ez badu diru erreza bilatzen du mailegu azkarren bidez eta uda bukaeran hasieran baino zor gehiago dituzte.

Udarekin batera beherapenak datoz, %20, %50 eta bukaeran %70 beherapenak daude, baino horren atzetik gertatzen dena ba al dakigu?

Inditex eta bere arropa, makillaje marka guztiek uda baino lehen prezioak igo egiten dituzte udako beherapenak egiterakoan benetako beherapena txikiagoa izateko. Adibidez, Zaran maiatzean kamiseta batek 20€ balio ditu eta udan %20ko beherapena egiten badiote ez du 16€ balioko, izan ere beherapena egin baino lehen 23€ tara igo dute eta gero beherapena egin diote, prezioa 18,4€ geratuz.

Guzti honekin argi geratzea nahi dudana da, gastatu baino lehen zertan gastatzen dugun dirua kontuan hartu behar dugula da, beherapenak ez dira guztizko beherapenak, maileguak ez dira guztiz fidagarriak eta ez duela ezertarako balio gero damutzea egindakoaz.

Pentsatu eta ekin, baino pentsatu.

Enpresen Galerak

Enpresen Galerak

Marketina, tekniken eta ikasgai askoren multzoa da. Honek, helburu bezala produktu baten komertzializazioa hobetzea du.

Hau, enpresa guztietan ikusi daiteken zerbait da. Enpresa guztiek beraien produktua saldu nahi dute. Baina, hori ez da dagoen arazo bakarra. Arazoa suertatzen da, beste enpresa batzuek produktu bera saltzen edo eskaintzen  hasten direnean.

Enpresa askori gertatzen zaie hasiera batean inork ez duela produktu berbera saltzen, eta beren enpresa sekulako aurrerapena egiten du. Baina, denbora pasa ahala, enpresei aurkariak agertzen zaizkie.

Kasu nabarmena da orain aipatuko dudan kasua. Duela gutxi gertatutako Vodafone-eren galera.

Vodafone-k ohartarazi du beste konpainia batzuek eragindako prezioen gerren ondorioz gertatu dena.Francisco Roman, Vodafoneko buruzagiak, esan du, lehian dagoen mailaz hitz egingo bagenu, existitzen dela enpresa bat uztearen probabilitatea, eta hori emaitzetan ikus dezakegula. Aldiz, hau izan daiteke ondorio nabarmen bat, izan ere, beste enpresek zure produktuari aurka egiten badiote eta zuk ezin badiozu aurre egin, zure enpresak porrot egiten du.

Berak esaten duen bezala, berez negozioak, zuk sortzen duzun negozioak, zure egunerokoan lasai bizi ahal izateko eta oreka bat mantentzeko behar du izan . Edo helburu horrekin sortzen dira. Baina, aldiz, sekulako gatazka bihurtzen da bezeroengatik. Arazoa da, enpresek edo konpainia askok produktu edo zerbitzu bera eskaintzen dutenean, gauza zaila jartzen dela, izan ere, denok bezeroak nahi dituztenez, etengabeko prezio aldaketak gauzatzen dira, eta azkenean horiek ere galerak izan daitezke enpresarako.

Berak azpimarratzen duen ideia, guztiei gustatuko litzaigukeela produktu berri bat erosterakoan komertzio edo enpresen artean agresibitate gutxiago egotearen ideia. Azkenean, hainbeste enpresek produktu bera saltzen dutenean, geroz eta denbora gutxiago daukagu zer erosten hari garen pentsatzen hasteko. Orduan, kalitateari kasurik egiten ez diogu eta zuzenean prezioan oinarritzen gera. Hori izan daiteke ondorio nabarmenetariko bat.  Hau guztiagatik, Francisco Roman-ek, merkataritza, “Merkatu agresibitatea” bezala definitzen du.

 

Espainiako Bankuak BEZa igotzea eta soldatak jaistea proposatu du 

Lehengo urtean, 2017an Espainiak idei hau eduki zuen, idei oso txarra izan arren. Kontratazio luzeak murriztea zen helburu. 

Beraien pentsamendua eta ustea zen, lan erreforma berriak ez zutela asko konpondu lanpostuen artean. Beraz, bankuaren helburua zen kontratazio luzeak murriztea eta kalertaze merkatzea egitea. 

Hontaz aparte beste beste proposamen berriak egin zittuzten txosten batean:
- Zeharkako zergak (BEZa) igotzea
- kenkariak eta hobariak berrezartzea

Estatu honetan daukagun langabezia tasa eta zorren inpostu altuak oso arazo handia da Espainiarentzako gure ekonomia oso ahula delako. Horregatik Bankuak erreforma berriak ezarri nahi zituen hemendik nolabait ateratzeko eta estatu mailan hobeto egoteko. 

Hau dena, lana sortzeko helburuz egin zuten, erakundeak beste lan erreforma egitearen alde egin zuen, soldatak jaisteko erraztasunak emateko, enpresa itunak sustatzeko eta formakuntza gutxiko langileek eskubide eta erraztasun berdinak eduki ahal izateko. 

Elektrizitatearen merkatuaren prezioen arazoa

Elektrizitatearen prezioari dagokionez, Europa milan hainbat eztabaida egon dira bereziki Espainiarekin. Europa osoko elektrizitate garestiena ordaintzen da bertan. Elektrizitatea sortzea oso merkea da baina ezin du inolaz ere edonork eskuratu. Kostuen ezeztapenak ezkutuko diru-laguntza du horren ondozioz, hainbat enpresa hontaz aprobetxatzen dira eta elektrizitatearen prezioa haien eskuetan uzten dute. Espainiako elektrizitatearen banakoei merkaturatzea enpresa gutxi batzuen eskuetan baino ez dago.

Benetako kostuak kontuan hartuta energia berriztagarriak ez dute ezegonkor gisa sailkatzen saiatzen ari diren arazoa. Hau da oligopolioan dauden enpresa hauek esaten dutena da energia berriztagarriak erabiltzea negatiboa dela inongo argumenturik gabe eta jendea konturatzen ari da energia hauek erabiliko bagenitu, askoz ere merkeagoa izango litzakeela elektrizitatearen prezioa.

Azkeneko urtean %27a igo da elektrizitatearen prezioa,CO2 isuriak merkatuan erregai fosilen ekoizpen elektrikoaren ekoizpena areagotzen ari da. Honek, prezioaren kurba igo egiten du eta aukera ematen du gainerako belaunaldien iturriek beren aukera kostuak handitzeko.

Laburbilduz, jendeak prezio altua ordaintzen du elektrizitatea eskuratzeagatik Espainian ura eta haizea edukita. Ordaintzen dute beharrezkoa delako gaur egun dugun bizimoduarekin jarraitzeko baina

https://www.elperiodico.com/es/opinion/20170220/un-poco-de-luz-articulo-fuentes-5848893

https://suelosolar.com/newsolares/newsol.asp?id=7011

https://www.grupoase.net/precio-luz-julio-2018/

LANGABEZIA

LANGABEZIA

Langabezia edo desenplegua lan egiteko borondatea eta gaitasuna duten gizabanakoek langabeek gogoz kontra jasaten duten lanik ezeko egoera da . Lanik eza duen lan indar osoaren ehuneko gisa neurtzen da langabezia, gehienetan langabezia-tasaren bidez: lanik ez duen biztanleria aktiboaren ehunekoa (lanean aritzeko adina izanik, lanean edo lan bila ari direnek osatzen dute biztanleria aktiboa).

Beraz, langabezia aztertzean kontuan izan beharreko faktore nagusietako bat faktore demografikoa  da. Izan ere, jaiotza- eta heriotza-tasek, biztanleriaren bizi-itxaropenak, edota migrazio-mugimenduek eragin handia dute langabeziaren bilakaeran.

Bi alderdi dira:

• Enpresak: faktore hori eskatzen dute (lan-eskaria).
• Langileak: lana, ekoizpen-faktore garrantzitsua, eskaintzen dute (lan-eskaintza).

Lau langabezia-mota daude , edo bestela esanda, langabeziaren lau kausa aipatu ohi dira: langabezia,frikzionala, klasikoa, ziklikoa eta  egiturazkoa.

• Langabezia frikzionala: lan bat utzi berria izanik, beste baten bila ari direnen egoerari loturikoa da; beraz, beti zor izango zaio faktore horri langabezia osoaren ehuneko txiki bat, beti izango baitira estatistikak osatzean lan bat utzi eta beste lan baten bila ari diren langile batzuk.
• Langabezia klasikoa: soldata-maila altuegiei dago lotua. Zenbait ekonomialarirentzat (ekonomialari klasiko eta neoklasikoentzat, hain zuzen), soldata garaiegiak dira, lan-merkatuen gehiegizko zurruntasun, arauketa eta parte-hartzearekin batera, langabezia sortzeko iturri nagusiak.
• Langabezia ziklikoa: ekonomia-zikloetako atzeraldi edo ekonomia-jardueraren beherakada-fasearekin loturikoa da. Atzeraldian den ekonomian produktu eta zerbitzuen eskaria osoa ez da gai lan bila dabiltzan guztientzat lana sortzeko.
• Egiturazko langabezia: ekonomiaren egituran izaten diren aldaketa sakonei loturikoa da. Aldaketa horien ondorioz, sektore batzuetan lanak gora egiten du, eta beste batzuetan, berriz, lanik eza areagotu egiten da.

Esan dezakegu Euskal Herrian langabe kopurua pixkanaka  jaisten ari dela, honen ondorio nagusia enplegu berriak sortzen ari direla da. Langabezian egoteak baita ere ondorio larriak ekarri ditzazke, adibidez, suizidoaren kausetako bat langabezia zela.

Janari osasuntsua vs zabor janaria

Gaur egun, geroz eta janari prozesatu gehiago kontsumitzen da mundu osoan zehar eta, jakina denez, biztanleriaren ehuneko handi batek zabor janariarekin lotutako gaixotasunak ditu (obesitatea, kolesterol altua, bihotzeko arazoak…). Espezialistek hainbat arrazoi ematen dituzte gaixotasun hauek justifikatzeko (genetika, kirol falta…). Baina, ekonomiaren hainbat faktoreek ez al dute honetan eragiten?

Hasteko, prezioak alderatuz, zabor janariak janari osasuntsuak baino prezio altuagoak izaten ditu normalean, eta horrek, oharkabean, zabor janariaren kontsumoa handitzen du. Txutxeria kilo bat eta fruta kilo bat konparatuz gero, txutxerien kiloa merkeagoa aterako da. Horrekin batera, janari ez-osasuntsu hau oso eskuragarri dago: autoentzako janari zerbitzuetan, etxera eramaten dituzten zerbitzuetan, zerbitzu azkarretan edo 24 orduko makinetan adibidez. Horrela, pertsona batek zerbait jateko presa badu, eskuragarriago izango ditu.

Horretaz gain, publizitateak ere, janari ez-osasuntsuaren kontsumoa bermatzen du, izan ere, komunikabideen bitartez modu inkontzientean zabor janariaren informazioa jasotzen dugu eta janari mota honen beharra sortzen zaigu. Estatu Batuetan egindako ikerketa batean iragarkien %80a zabor janariei edo edariei buruzkoa zela agertu zen. Gainera, esan beharra dago, askotan telebistan agertutako irudiak retokatuak izaten dira edo ez dira realak eta, ondorioz, janariak itxura hobeagoa du iragarkietan errealitatean baino. 

Bestalde, janari mota hauek substantzia eta produktu kimiko eta azukre kaltegarri asko izaten ditu, eta, hauek, janari horrekiko menpekotasuna sortzen dute. Ondorioz, geroz eta dependentzia gehiago egoten da eta geroz eta gehiago kontsumitzen dituzu. Gainera, prestatzeko errazak dira eta denbora luzean ondo kontserbatzen dira (elementu kimikoen ondorioz gehienbat).

Azkenean, faktore ekonomiko horiek janari hauen kontsumoan eragina izaten dute. Hala ere, noizean behin horrelako janariak jatea ez du zure osasuna kaltetuko, eta esan dezakegu merkeak, eskuragarriak, zapore onekoak eta prestatzeko errazak direla, baina, denbora luzean horrelako elikagaiak kontsumituz hasieran merkea dirudiena garesti atera daiteke. 

https://www.elcomercio.com/tendencias/razones-consumo-comida-chatarra.html